TITLE: Chinese Scheppingsgoden: Van Pangu tot Nuwa EXCERPT: Van Pangu tot Nuwa ---
Chinese Scheppingsgoden: Van Pangu tot Nuwa
De Chinese kosmologische traditie presenteert een fascinerend weefsel van scheppingsverhalen die sterk verschillen van de enkele goddelijke schepper die in de Abrahamitische tradities wordt aangetroffen. In plaats van één alomtegenwoordige god die het universum in bestaan spreekt, biedt de Chinese mythologie meerdere scheppingsfiguren, elk met hun unieke bijdragen aan de vorming van de kosmos, de aarde, en de mensheid zelf. In het hart van deze verhalen staan twee majestueuze figuren: Pangu (盤古 Pángǔ), die de hemel van de aarde scheidde, en Nuwa (女媧 Nǚwā), die de mensheid vormde en de gebroken hemel repareerde.
De Oerchaos: Hundun
Voordat we de scheppers zelf kunnen bekijken, moeten we begrijpen wat er bestond vóór de schepping. De Chinese kosmologie begint met hundun (混沌 hùndùn), de oerchaos—een ongedifferentieerde staat waarin hemel en aarde, yin en yang, licht en duisternis als één vormeloze massa bestonden. Dit concept komt voor in Chinese filosofische en mythologische teksten en vertegenwoordigt de ultieme staat van potentieel vóór de differentiatie.
De Huainanzi (淮南子 Huáinánzǐ), een filosofische compilatie uit de 2de eeuw v.Chr., beschrijft deze oertoestand: "Voordat hemel en aarde vorm kregen, was er alleen amorfe chaos. Dit werd de Grote Inceptie genoemd." Deze chaos was niet lege nietsheid, maar eerder een kosmisch ei dat alle mogelijkheden bevatte, wachtend op de kracht die het zou breken en de schepping in gang zou zetten.
Pangu: De Kosmische Reus
De Geboorte uit Chaos
Pangu rijst op als China's meest prominente scheppingsgod, hoewel zijn mythologie relatief laat opkomt in de Chinese literaire traditie—de vroegste gedetailleerde beschrijving komt uit de Sanwu Liji (三五歷紀 Sānwǔ Lìjì), een tekst uit de 3de eeuw n.Chr. Volgens dit verhaal werd Pangu geboren in het kosmische ei van de chaos, waar hij achtienduizend jaar sliep terwijl hij in kracht en grootte toenam.
Toen Pangu eindelijk wakker werd, ontdekte hij dat hij gevangen zat in het donker binnen het ei. Gefrustreerd door de opsluiting, greep hij een grote bijl (sommige versies zeggen dat hij zijn blote handen of een beitel gebruikte) en sloeg op de chaos om hem heen. De lichtere, purere elementen—de yang (陽 yáng) krachten—steeg omhoog om de hemelen te worden, terwijl de zwaardere, troebele elementen—de yin (陰 yīn) krachten—naar beneden zakten om de aarde te vormen.
De Scheiding van Hemel en Aarde
Maar Pangu's werk was nog maar net begonnen. Vrezend dat hemel en aarde weer in chaos zouden terugvallen, positioneerde hij zich tussen hen in, zijn hoofd steunde de hemel en zijn voeten stonden stevig op de grond. Elke dag steeg de hemel tien voet hoger, groeide de aarde tien voet dikker, en Pangu zelf groeide tien voet hoger. Dit ging door voor nog eens achtienduizend jaar totdat de scheiding permanent en stabiel werd.
Het getal achtienduizend verschijnt herhaaldelijk in de mythologie van Pangu, wat de Chinese kosmologische voorkeur voor enorme tijdschalen weerspiegelt en de betekenis van het getal negen (九 jiǔ) in de Chinese numerologie—achtienduizend is een veelvoud dat voltooiing en kosmische perfectie suggereert.
De Opoffering van het Lichaam
Na zijn monumentale taak van scheiding, stierf Pangu, uitgeput door zijn kosmische arbeid. Maar zijn dood was geen einde—het was een transformatie die de natuurlijke wereld in al haar diversiteit tot leven bracht. Verschillende teksten geven variërende verslagen van deze transformatie, maar de meest complete versie beschrijft:
- Zijn adem werd de wind en de wolken - Zijn stem werd de donder - Zijn linkeroog werd de zon, zijn rechteroog de maan - Zijn vier ledematen en vijf extremiteiten werden de Wuyue (五嶽 Wǔyuè), de Vijf Heilige Bergen - Zijn bloed vormde rivieren en zijn aderen werden wegen - Zijn spieren werden vruchtbare grond en zijn haar werden sterren - Zijn huid en lichaamsbeharing werden vegetatie - Zijn tanden en botten werden metalen en stenen - Zijn merg werd jade en parels - Zijn zweet werd regen en dauwSommige versies voegen toe dat de parasieten op zijn lichaam mensen werden—a detail dat latere mythografen ongunstig vonden en vaak weglieten of herinterpreteerden als de eerste dieren of geesten.
Regionale Variaties
De mythologie van Pangu toont interessante regionale variaties. In Zuid-China, met name onder de Miao, Yao en Zhuang etnische minderheden, verschijnt Pangu in lokale scheppingsmythen met onderscheidende kenmerken. Sommige versies portretteren hem met een hondenhoofd of vergezeld door een goddelijke hond, wat de totemische tradities van deze culturen weerspiegelt. De Pangu King (盤古王 Pángǔ Wáng) blijft een figuur van aanbidding in bepaalde tempels in Zuid-China, waar hij wordt geëerd als een voorouderlijke godheid.
Nuwa: De Moeder Goddess
De Goddelijke Creatrix
Terwijl Pangu de fysieke kosmos vormgaf, bracht Nuwa (女媧 Nǚwā) de mensheid voort en handhaafde zij de kosmische orde. Haar mythologie is aanzienlijk ouder dan die van Pangu, met verwijzingen die verschijnen in teksten uit de tijd van de Strijdende Staten (475-221 v.Chr.) en eerder. Nuwa wordt doorgaans afgebeeld met een menselijk hoofd en bovenlichaam en een slangachtig onderlichaam, wat haar verbinding met zowel aardse als goddelijke rijken symboliseert.
De Fengsu Tongyi (風俗通義 Fēngsú Tōngyì), samengesteld door Ying Shao in de 2de eeuw n.Chr., biedt de meest gedetailleerde beschrijving van Nuwa’s schepping van de mensheid. Nadat de hemel en aarde waren gescheiden en de natuurlijke wereld vorm had gekregen, vond Nuwa de wereld te eenzaam en leeg. Terwijl ze langs de oevers van de Gele Rivier liep, knielde ze neer en begon ze figuren te vormen uit de gele klei.
De Schepping van de Mensheid
Nuwa blies leven in deze kleifiguren, en ze werden de eerste mensen. Verheugd over haar creaties, bleef ze meer maken, maar het werk ging traag en moeizaam. Om het proces te versnellen doopte ze een touw (of wijnstok) in de modder en slingerde het om zich heen. De druppels die afvlogen werden extra mensen.
Deze duale methode van schepping verklaart volgens de mythe de oorsprong van sociale klassen in het oude China. De zorgvuldig handgefabriceerde figuren werden de nobelen en aristocraten.